Edicions jorn :: literatura occitana contemporanea

Robert LAFONT : Poèmas, 1943-1984

Robert Lafont, avalit en 2009, nos a daissat una òbra literària, scientifica e politica d'un ample sens parièr e d'una estonanta intelligéncia, vodada tota al domeni occitan, mas lo trespassant largament per son ambicion universala. Aquò's per la poesia que comença en 1946 amb la parucion d'un recuèlh de biais elegiac, Paraulas au vièlh silenci. Robert Lafont despuèi a pas quitat d'escriure de poesia fins a sas darrièras annadas. Las edicions Jorn tornan editar en un sol volum sos sièis primièrs recuèlhs e los poèmas esparpalhats en revistas, venguts introbables. Jorn recampa aital la soma poetica complèta de l'escrivan, amb los tres autres recuèlhs ja publicats.

La poesia de Robert Lafont es lo còr secrèt d'una quista de paraula que se confond amb sa vida. Paraula indiviuala que remonta al paradís de l'enfança, eiretada d'un grand tutelari. Paraula collectiva que cal tornar a un pòble vençut passat a costat de son destin, per que, sortissent de son « vièlh silenci », venga tornarmai un subjècte d'istòria. Quista de paraula que resumís lo vèrs emblematic : « Lo sol poder es que de dire. »

Quita pas de nos parlar de la beutat del mond e de la misèria dels òmes, coma dins la supèrba « Cantata de la misèria dins Arle » Les grands recueils, Dire e Aire liure, interrògan l'istòria e celèbran « las doas grandors de l'òme, sexe e rason ». Sensitiva e cerebrala, liura o somesa a la mesura del vèrs, aquela poesia es una temptativa per agantar lo mond pel còr e per l'intelligéncia.

Bon de comanda

Poèmas, 1943-1984
de Robert Lafont
376 paginas. Pretz : 24 €

Joan-Maria PETIT : Erbari

Aprèp Petaçon publicat per las edicions Jorn, Joan-Maria Petit nos porgís aicí un erbari de 52 poèmas-plantas plan lunats, un per setmana de l'annada. Son tant de fichas botanicas e poeticas, la màger part fòrça brèvas, esbossant un retrrach d'arbre, d'èrba, de flor, o evocant un remembre, una cresença, un imatge ligat a una planta. Vesèm aital se dessenhar una flòra doblada d'una saviesa que deu fòrça a la tradicion populara, una vegetacion familhara e fantasiosa coma los poèmas de l'autor. Trobam demest elas las plantas de l'òrt, del verdièr e dels camps : miugranièr, figuièra, ametlièr, cerièr, vinha e trelha, pòrre. Mas i trobam tanben las marridas èrbas e las plantas salvatjas, que son simpletament d'èssers liures : ginèst, lachichon, arronze, verdboisset, correjòla, agram. L'etnobotanica çai rescontra la pantaissada : aprenèm per exemple la patarufa (formula incantatòria) que fòrça l'èusse, frairòt del sambuc, a sonhar lo vèrm del fetge o l'efièch, confòrme a l'etimologia, de l'onopòrde (acantin) sus nòstres amics borricòts. Cada poèma es una suspresa, la que ressentèm a retrobar lo sorrire d'una flor qu'esperàvem pas o una scèna d'enfança fins aquí doblidada. L'erbari de Joan Maria Petit : una sasida fitopoetica del mond, prigondament umana, que res non es mai uman qu'aquelas creaturas vivas privadas de paraula e mai de consciéncia, que lor disèm plantas.

Bon de comanda

Erbari
Herbier
de Joan-Maria Petit
Pretz : 12 €

Estève SALENDRES :
Camin descaminat

Parucion : decembre de 2010

Estève Salendres es un poèta occitan de la novèla generacion. Aquela lenga qu'aprenguèt de drollet dins son vilatge cevenòl de Sant Marcial, el l'a madurada, aprigondida e meditada per ne far non pas sonque una aisina d'expression poëtica que pòsca dire la vida vidanta dins çò qu'a de mai umil e doncas de mai uman, mas tanben una companha enveirenta e la part mai secreta de se. Aquela lenga de l'intim, pasmens perfièchament normada, li permet d'agandir lo còr de las causas que batega dins l'instant. L'escritura es despolhada, lo ton sens illusion, los poèmas brèus, mas la votz a de buf : « Pastre sens tropèl / Perdut dins l’immensitat de las causas / Òme sensa fe / Poèta sensa mot / A caminar aquí paurós / Atalentat de vida e d’espèrs / Òme urós d’èstre viu / Assetat sus la paret dels jorns / Cercaire de vertat / Escanaire de vertut... » Aital esbòça dins lo poèma liminar un autoretrach universal. Sem unics e intercambiables, tragics e derisòris, condemnats a l'espèr pels enfants que fasèm. Al fil dels mots, long d'aquel camin descaminat, rescontram « Las frontièras / Sensa baranhada / D’un país oblidat / Lo buf delanhat / D’una votz sensa resson / Pichòt tròç de temps escanat. » Lo camin se descamina per nos endi

Bon de comanda

Camin descaminat
Chemin égaré
de Estève Salendres

Version francesa de JF.Brun
Pretz : 11 €

Pèire Bèc : Liturgia pagana

Liturgia pagana prepausa una seissantena de poèmas de formas e de tèmas variats, mas familiars al poèta. Las doas primièras parts atanhon a l'exercici poëtic, que fòrabandís pas l'inspiracion, mas l'estructura e la desliura per las constrenchas formalas
La tresena part, mai importanta, Litanias deu silenci, prepausa de poèmas de forma mai liura, d'inspiracion mai espontanèa, mas totjorn plaçats jol signe de la liturgia profana, coma se, al poèta, li fasiá mestièr de s'inscriure dins un ofici religiós « profanat » que li serviguèsse d'encastre e donèsse a las destinadas que n'evòca de tròces (la sieuna bèla primièra), si que non un sens sacrat o una dimension trascendenta, al mens una mena de ton tragic e seren.
Pèire Bèc arriba aital a conciliar, mercés a son mestritge formal, una cultura immensa e lo sentiment borrolant del passatge del temps, un tèma que li es familiar despuèi son primièr recuèlh Au briu de l'estona.

Buletin de comanda
Ficha del obratge
Ne saber mai sus Pèire Bèc

Joan-Ives Casanova : ...Enfra lei trèus... (limbs)

Títol enigmatic, part vesedoira d’un continú indistint, immaterial o fluid. Lo sostítol dona la clau : limbs, region incèrta e sens contorns, trevada per las ombras dels mòrts sens sepultura o sens batisme, armas vagant dins la nèbla d’un entremond.

Lo subjècte-objècte, masculin dins la primièra part, femenin dins la segonda, totjorn anonim, remanda als dos grands absents : lo paire e la maire. Recuèlh de 50 trèns de dètz vèrses. Rigor d’una estuctura regulara contrastant amb l’abséncia de forma de l’espaci evocat e amb la fluiditat de l’escritura. Lo poèma es un tròç arbitràriament descopat dins l’infòrme o lo continú.

Temptativa d’exprimir l’estatut de dos defunts que vivon pas pus que dins la memòria de qualques rars vivents : lors esfòrces bufècs per tornar a la vida, s’espessir, prene còs, son pas que los esfòrces d’aqueles vius assajant de lor donar matèria o preséncia pel sovenir.
Meditacion sus la memòria, suls imatges e suls mots, sus lor poder e lor impoténcia. Sul fracàs de la paraula, pasmens indispensabla, sus la frustacion de l’abséncia, sus nòstra condicion tragica d’òmes vius a pena mai paupables e solids que los mòrts, sus l'incurabla enfança.
Omenatge pudic, sens cap de sentimentalisme al paire e a la maire. Escritura que pren lo fluid coma forma e fons, sens res que pese o que pause. Après la mar dels dos recuèlhs anteriors, la nèbla… Un pas de mai cap al nonrés.

Buletin de comanda

Presentacion de l'obratge lo dijòus 21 de genièr de 2010, sala Petrarca (Montpelhier) a 18h.
Amb la libraria Sauramps e Joan-Ives Casanova per "Enfra lei trèus", e a l'ocasion de la sortida del No especial sus la poesia occitana de la revista "Triage". Presentacion de Joan-Claudi Forêt e James Sacré

Poèmas de Max Roqueta

Dins l'encastre del centenari de la naissença de Max Roqueta, las edicions Jorns tòrnan editar aquel recuèlh màger, paregut en 1995 e ara agotat dempuèi pro de temps.

Ne saber mai sus aquel libre